Η δύναμη της διάκρισης και η οδός της αλήθειας

Η δύναμη της διάκρισης και η οδός της αλήθειας

Ένα από τα κύρια χαρίσματα της ζωής εν Αγίω Πνεύματι είναι η διάκριση. Φαίνεται όμως ότι το χάρισμα αυτό, ενώ παραμένει ουσιώδες, έχει πάψει να αναγνωρίζεται ως τέτοιο — αν δεν έχει ήδη σχεδόν λησμονηθεί. Ένας λόγος γι’ αυτό είναι ότι έχει δοθεί μεγάλη έμφαση σε μια μορφή ηθικής που παρουσιάζεται ως «πνευματικότητα». Η ηθική αυτή καλλιεργεί ένα ήθος που εγκλωβίζει το άτομο σε μια κλειστή εσωτερικότητα, τροφοδοτώντας ενοχές και φοβίες. Περιορίζει, έτσι, την ευρύτερη αντίληψη περί του κόσμου και δεν καλλιεργεί το ενδιαφέρον για την ανθρωπότητα, που υποφέρει και δοκιμάζεται με πολλούς τρόπους σε παγκόσμια κλίμακα. Έτσι, μέσα σε αυτή τη νέου τύπου «πνευματικότητα», παραμελείται η διάσταση της φιλανθρωπίας.

Ένας άλλος λόγος είναι ότι πολλοί δίνουν μεγάλη έμφαση στη διατήρηση και υπεράσπιση αυτού που θεωρούν «γνήσια Πίστη», με τρόπο που διαστρέφει το ίδιο το νόημα και τον τρόπο της Αλήθειας· της Αλήθειας που εκφράζεται στη φιλάνθρωπη αγάπη, στη χάρη και στην κοινωνία του Θεού. Έτσι, αφήνονται τα βαρύτερα του νόμου, ο οποίος βασίζεται στην αγάπη: την κρίση (τη δίκαιη στάση απέναντι στον πλησίον), το έλεος και την πίστη (την εμπιστοσύνη και ελπίδα μας στην αγάπη και τη χάρη του Θεού) (Ματθ. 23:23).

Οι Πατέρες της Εκκλησίας ήταν πολύ επιφυλακτικοί απέναντι σε ζηλωτικές διακηρύξεις και ασκητικές ακρότητες. Τόνιζαν ότι πολλοί υπέβαλαν τον εαυτό τους σε κόπους και θλίψεις, όμως, επειδή δεν είχαν μέσα τους τη δύναμη της διάκρισης, δεν γνώρισαν την οδό της αλήθειας.[1]

Ο τρίτος και κυριότερος λόγος για τον οποίο δεν καλλιεργείται η διάκριση σήμερα είναι ότι είμαστε υπερβολικά απασχολημένοι με την απόκτηση αγαθών, κάτι που χαρακτηρίζει τις καταναλωτικές κοινωνίες της εποχής μας. Και πάλι, οι Πατέρες της ερήμου λένε ότι,  όταν αυξάνονται τα υπάρχοντά μας, η αγάπη μας μειώνεται· όταν η αγάπη μας μειώνεται, η μνήμη του Θεού απομακρύνεται από τις καρδιές μας· όταν η μνήμη του Θεού απομακρύνεται από τις καρδιές μας, ο νους σκοτίζεται και η κατανόηση τυφλώνεται· όταν η κατανόηση τυφλώνεται, η δύναμη της διάκρισης συσκοτίζεται· όταν η δύναμη της διάκρισης συσκοτίζεται, η ψυχή χάνει την όρασή της· όταν η ψυχή χάνει την όραση και τον προσανατολισμό της, οι καρδιές μας ταράζονται με τέτοιον τρόπο ώστε δεν μπορούμε να βρούμε ειρήνη· και όπου δεν υπάρχει ειρήνη, δεν μπορούμε να αποκτήσουμε τη γνώση των πραγμάτων που δεν φαίνονται.

Τι είναι, λοιπόν, η διάκριση; Είναι η ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς την παρουσία του Θεού σε κάθε περίσταση της ζωής και να αναγνωρίζει τους λογισμούς του. Δεν μπορεί να υπάρχει διάκριση αν δεν υπάρχει  ταπείνωση. Καλλιεργείται μέσα από τη δυνατότητα να ακούσουμε τον άλλον και να αναγνωρίσουμε τι γίνεται γύρω μας. Καλλιεργείται μέσα από την ησυχία και  τη σιωπή˙ μέσα από την προσευχή και την φιλοξενία. Δεν καλλιεργείται μέσα από την απομόνωση[2],  την αδιαφορία για τον κόσμο, την αυτάρκεια και μια αυτο-βεβαιότητα.

Η διάκριση συσχετίζεται με την ελευθερία. Όσο περισσότερο ο άνθρωπος δεν μπορεί να δεχτεί την αλλαγή και είναι υποδουλωμένος στην απληστία ή στον θυμό, τόσο λιγότερο ικανός είναι να αντιληφθεί καθαρά την αλήθεια˙ τόσο περισσότερο στερείται την ικανότητα να αγαπά.

Ο άνθρωπος που έχει διάκριση δεν είναι σκληρόκαρδος αλλά συμπονετικός. Η αληθινή διάκριση δεν γεννά κατάκριση, αλλά ακτινοβολεί έλεος. Όποιος διαθέτει διάκριση μπορεί να αναγνωρίσει την αλήθεια που υπάρχει μέσα σε ένα άλλο πρόσωπο. Δεν μένει περιορισμένος σε αυτό που φαίνεται επιφανειακά, αλλά μπορεί να διακρίνει αυτό που υπάρχει έσωθεν. Η διάκριση δεν μας επιτρέπει να παραμείνουμε εγκλωβισμένοι στο παρελθόν, αλλά μας χαρίζει μια προοπτική προς το μέλλον, προς μια αγάπη που είναι αιώνια.

+π.Σ.Κ.

[1] Budge, Sir Wallis. Paradise of the Desert Fathers: Volumes 1 & 2 (p. 1179). (Function). Kindle Edition.

[2] Ο μοναχισμός δεν θεωρείται απομόνωση. Ο μοναχός εντάσσεται σε μια κοινότητα ανθρώπων. Οι δε ερημίτες βρίσκονται σε διαρκή προσευχή και συνδέονται με την κοινωνία των αγίων και των αγγέλων.

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ